Arapça - Türkçe İslam Sözlüğü

Adalet

'adala

Adalet, her şeyi hakkıyla yerine getirmek, herkese hakkını vermek ve zulümden kaçınmaktır. Allah'ın "el-Adl" ismi bu kökten gelir. Kuran'da "Allah adaleti, ihsanı ve yakınlara vermeyi emreder" buyrulur (Nahl 90). İslam hukukunda adalet hem bireysel erdem hem de toplumsal düzenin temelidir. Hakimler için en temel şart adil olmaktır.

Af (Affetmek)

'afw

Af, yapılan kötülüğü bağışlamak, kin ve intikam duygusundan vazgeçmektir. Allah'ın "el-Afuvv" ismi bu kökten gelir. Kuran'da "Affetsin, geçsin; Allah'ın sizi affetmesini sevmez misiniz?" buyrulur (Nur 22). Hz. Peygamber, Mekke'nin fethinde tüm düşmanlarını affetmiştir. Af, güçten gelen bir erdemdir ve toplumsal barışı pekiştirir.

Allahu Ekber

allahu akbar

"Allahu Ekber", "Allah en büyüktür" demektir. Tekbir olarak da bilinir. Namazın her hareketinde ve başında söylenir; iftitah tekbiri namazı açar. Ezan ve ikamette de geçer. Allahu Ekber; savaşta, bayramlarda ve zaferde de tekrarlanır. Bu ifade, her şeyin Allah'ın büyüklüğü karşısında küçük kaldığını ilan eder ve kalbin O'na teslimiyetini simgeler.

Araf

al-Aʿrāf

Araf, cennet ile cehennem arasındaki sınıra verilen isimdir. Kuran'da A'raf Suresi'nde geçen bu kavram; hesabı eşit gelenlerin ya da mahşerde hükmü henüz verilmeyenlerin geçici olarak bulunduğu yüksek bir mevkii ifade eder. Araf ehli nihayet cennete gireceği rivayet edilir.

Ayet

aya

Ayet, Kur'an'ın temel birimidir ve hem "Allah'ın işareti/alâmeti" hem de "Kur'an'ın bir cümlesi" anlamını taşır. Kur'an toplamda 6236 ayetten oluşur. Her ayet Allah'ın varlığına ve kudretine işaret eder; bu yüzden Kur'an'da tabiat olaylarına da ayet (işaret/mucize) denir. "Ayet" kavramı, Allah'ın mesajını ve evrenin mucizesini birleştiren köklü bir anlam taşır.

Azap

ʿadhāb

Azap, Allah'ın hükmüyle günahkârlara verilen acı ve cezadır. Kuran'ın en çok geçen kelimelerinden biri olan azap (322 kez), kabir azabı, cehennem azabı ve dünyadaki ilahi cezalar olmak üzere farklı tezahürlere sahiptir. Tövbe ve iman azaptan kurtulmanın yollarıdır.

Ba's (Yeniden Diriliş)

ba'th

Ba's, kıyamet günü ölülerin yeniden diriltilmesidir. Ahirete imanın temel unsurlarından biridir. Kuran bu hakikati onlarca ayette işler: "Sonra sizi yeniden dirilteceğiz." Ba's inancı, dünya hayatının hesabının verileceği bilincini güçlendirir. İnsanlar hesap için mahşerde toplanacak ve ardından cennet veya cehenneme girecektir.

Besmele

bismillah

Besmele, "Bismillahirrahmanirrahim" (Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla) ifadesidir. Kur'an'ın 113 suresinin başında yer alır. Hz. Peygamber yemeğe, içmeğe, yolculuğa ve her önemli işe başlarken besmele çekmiştir. "Başında besmele bulunmayan her önemli iş eksiktir" hadisi, besmelenin günlük hayattaki önemine işaret eder. Besmele Allah'a sığınma ve O'nun adıyla başlamanın simgesidir.

Birr

birr

Birr, kapsamlı iyilik ve erdemliliktir; iman, ibadet, ihsan ve güzel ahlakı bir arada barındıran bütünleşik dindarlık halidir. Bakara Suresi 177. ayet birri detaylı olarak tanımlar: iman, infak, namaz, zekât, sözde durmak ve sabreder olmak.

Cehennem

jahannam

Cehennem, kafir ve günahkârlara ahirette hazırlanan azap yurdudur. Kuran'da yedi cehennem tabakasından bahsedilir; en derini münafıklara aittir. İslam'a göre günahkâr müminler cehenneme girse de eninde sonunda çıkarılır; sadece kâfirler orada ebedi kalır. Cehennem azabının tasvirini içeren ayetler, dünya hayatında uyarı işlevi görür.

Cemil Sabır (Güzel Sabır)

sabr jamil

"Sabr-ı Cemil" (güzel sabır), Hz. Yakub'un oğulları için sabretteki derin halini anlatan Kurani bir kavramdır. Müşkülata karşı kızmadan, sızlanmadan ve yalnızca Allah'a şikayet ederek sabretmektir. Hz. Yakub "Siz bana güzel olmayan bir şey anlattınız; sabr-ı cemil... Allah'tan yardım diliyorum" buyurdu. Cemil sabır sızlanmayan, içinden de direnen ve Allah'a güvenen sabırdır.

Cennet

janna

Cennet, ahirette Allah'a iman eden ve salih amel işleyen kullar için hazırlanan sonsuz mutluluk yurdudur. Kuran'da sekiz cennet katından bahsedilir; en yükseği Firdevs'tir. "Gözlerin görmediği, kulakların işitmediği ve insan kalbine gelmeyen nimetler" (Buhârî hadisi) cennetin büyüklüğünü anlatır. Cennetin en büyük nimetin Allah'ı görmek (rü'yetullah) olduğu bildirilmiştir.

Cihad

jihad

Cihad, Allah yolunda çaba sarf etmek demektir. Üç boyutu vardır: büyük cihad (nefisle mücadele), küçük cihad (düşmana karşı savunma) ve dil/kalem cihadı. Hz. Peygamber savaştan dönünce "Küçük cihaddan büyük cihada döndük" buyurmuş; büyük cihad olarak nefisle mücadeleyi göstermiştir. Cihad bir saldırı değil; hakikati yaşatmak ve zulme direnmek için gösterilen sürekli çabadır.

Cin

jinn

Cinler, ateşten yaratılmış, insanlar gibi akıl ve iradeye sahip, imtihana tabi varlıklardır. Kuran'ın 72. suresi Cin suresidir. Mümin cinler de kafir cinler gibi yaptıklarının hesabını verecektir. Hz. Süleyman'ın cinleri emrinde çalıştırdığı Kuran'da anlatılır. Cinlere tapınmak, şeytana uymak ve büyücülük yasaktır; cinlerden yardım istemek şirk kapsamındadır.

Cuma Namazı

jumu'a

Cuma namazı, her hafta Cuma günü öğle vaktinde iki hutbe ve iki rekat namaz şeklinde kılınan farz-ı ayn ibadettir. Kuran'da "Ey iman edenler! Cuma günü namaz çağrısı yapıldığında Allah'ın zikrine gidin" buyurulur. Cuma, Müslümanların haftalık buluşma ve arındırma günüdür; Cuma'nın Cuma vakti duaların kabul edildiği müstesna bir zaman dilimi vardır.

Da'vet (Tebliğ)

da'wa

Da'vet, İslam'ı tanıtmak ve insanları Allah'ın dinine çağırmaktır. Kuran'da "Rabbinin yoluna hikmet ve güzel öğütle davet et" buyrulur (Nahl 125). Da'vet; dil ile, yaşayışla ve yazılı materyallerle yapılabilir. Tebliğ her Müslümanın sorumluluğu olmakla birlikte, toplumsal bir farz-ı kifaye olarak da değerlendirilir.

Din

dīn

Din, Allah ile kul arasındaki ilişkiyi düzenleyen inanç, ibadet ve ahlak sisteminin bütünüdür. Kuran'da 101 kez geçer. İslam'da din; iman, İslam ve ihsan olmak üzere üç temel boyutu kapsar. "Allah katında din İslam'dır" (Âl-i İmrân 3/19) ayeti, hak dinin İslam olduğunu bildirir.

Dua

duʿāʾ

Dua, kulun Allah'a yalvarması, dilekte bulunması ve O'ndan yardım istemesidir. Kuran'da 211 kez geçen dua, "ibadetin özü" olarak tanımlanmıştır. Her zaman, her yerde yapılabilir; ancak özellikle secde halinde, Cuma günü öğleden sonra ve seher vakti makbuldür. Allah, dua edenlere icabet edeceğini vaat etmiştir.

El-Alîm (Esmâü'l-Hüsnâ)

al-alim

El-Alîm, "her şeyi bilen, ilmi her şeyi kuşatan" anlamındaki ilahi isimdir. Kuran'da 157 kez geçen en çok tekrarlanan ilahi isimlerdendir. Allah gizli, açık, geçmiş ve gelecek, kalplerin derinliğine kadar her şeyi bilir. "Allah'ın ilmi göklerde ve yerde olan her şeyi kuşatmıştır" (Nisa 126). El-Alîm isminin bilincinde olmak, insanı her yerde doğru davranmaya yönlendirir.

El-Gafûr (Esmâü'l-Hüsnâ)

al-ghafur

El-Gafûr, "kullarını çokça ve defalarca bağışlayan" anlamındaki ilahi isimdir. Kuran'da 91 kez geçer. "Gafara" kökü "örtmek" anlamını taşır; Allah günahları örter ve affeder. "De ki: Ey nefisleri üzerinde aşırıya giden kullarım! Allah'ın rahmetinden umut kesmeyin" (Zümer 53) ayeti el-Gafûr isminin enginliğini anlatır.

El-Kâdir (Esmâü'l-Hüsnâ)

al-qadir

El-Kâdir, "sonsuz güç ve kudrete sahip, her şeye muktedir olan" anlamındadır. Kuran'da 45 kez geçen bu isim, Allah'ın hiçbir şeyin kendisini âciz kılamayacağını anlatır. "Şüphesiz Allah her şeye kâdirdir" ifadesi Kuran'da defalarca tekrarlanır. El-Kâdir ismi; ölüleri diriltmek, gökleri ve yeri yaratmak gibi azametli fiillerin sahibi olarak Allah'ı tanıtır.

Elhamdülillah

alhamdulillah

Elhamdülillah, "Hamd yalnızca Allah'a aittir" demektir. Fatiha suresinin ikinci ayetiyle başlayan bu ifade, şükür ve minnetin Allah'a yöneltilmesinin simgesidir. Hz. Peygamber "Elhamdülillah mizanı doldurur" buyurmuştur. Müslümanlar tüm hayırlı olaylar, aksırma ve nimet anlarında elhamdülillah der. Hamd Allah'a ait iken, şükür daha geniş kapsamlıdır.

Emanet

amānah

Emanet, güvenilirlik, dürüstlük ve başkasının kendisine bıraktığı şeyleri korumaklığı ifade eder. Hz. Peygamber'in en bilinen sıfatlarından biri "el-Emîn" (güvenilir) idi. Kuran'da 6 kez geçen emanet; can, akıl, mal ve görev anlamında da kullanılır. Emanete ihanet münafıklığın alametlerindendir.

Er-Rahîm (Esmâü'l-Hüsnâ)

al-rahim

Er-Rahîm, Allah'ın en çok tekrarlanan isimlerinden biri olup "müminlere özel, kesintisiz merhamet eden" anlamındadır. Besmele'de Rahman ile birlikte zikredilir. Rahmet kökünden gelen Rahîm; Allah'ın ahirette müminlere göstereceği özel ve kalıcı rahmeti anlatır. "O Müminlere karşı çok şefkatli, çok merhametlidir" (Ahzab 33/43).

Er-Rahmân (Esmâü'l-Hüsnâ)

al-rahman

Er-Rahmân, Allah'ın 99 güzel isminden biri olup "sonsuz rahmet sahibi, tüm varlıklara merhamet eden" anlamına gelir. Sadece Allah'a özgüdür; başkasına bu isim verilmez. Kuran'da 57 kez geçer; Fatiha suresinin ikinci ve üçüncü ayetleri Rahman ve Rahim isimlerini birlikte zikreder. "Er-Rahmânü alerş istevâ" (Rahman arşa hükmetmiştir) ayeti bu ismin en derin boyutunu ortaya koyar.

Fâtiha

al-Fātiḥah

Fâtiha, Kuran-ı Kerim'in açılış suresidir; "açış, başlangıç" anlamına gelir. Yedi ayetten oluşur ve hamd, ibadet ikrarı ve hidayet talebini bir arada barındırır. Hz. Peygamber "Fatiha Kuran'ın anasıdır" buyurmuştur. Her rekâtta okunması farz olması nedeniyle İslam'ın özeti kabul edilir.

Fecr (Sabah Namazı)

fajr

Fecr, tan yerinin ağarmaya başlamasından güneşin doğuşuna kadar olan vakittir ve sabah namazının vaktidir. Kuran'da özellikle zikredilen bu vakit, "Fecr vakti Kuran'ı oku; zira fecir vakti okumak şahittir" ayetiyle (İsrâ 78) öne çıkar. Sabah namazı, gün içindeki ibadetlerin en faziletlisi olarak tanımlanmıştır.

Fitne

fitnah

Fitne, sınanma, bozgunculuk, kaos ve iç çatışma anlamlarını taşır. Kuran'da 60 kez geçen fitne; dinî bozukluk, toplumsal kaos ve müminlerin imtihanı için kullanılır. "Fitne öldürmekten daha kötüdür" (Bakara 2/191) ayeti, toplumsal düzeni bozmanın büyük günahı olduğunu ortaya koyar.

Gayb

ghayb

Gayb, duyu organları ve akıl yoluyla bilinemeyecek, yalnızca Allah'ın bilgisinde olan şeyleri ifade eder. Kıyamet vakti, ölümden sonra ne olacağı ve kalplerdeki niyetler gayb kapsamındadır. Kuran'da 49 kez geçer ve "Gaybın anahtarları yalnızca Allah'ın katındadır" buyurulur.

Hac

hajj

Hac, gücü yeten her Müslümanın ömründe bir kez yerine getirmesi farz olan, Mekke'deki Kâbe'yi ziyareti ve belirli ibadetleri eda etmeyi kapsayan büyük ibadettir. Zilhicce ayında yapılan hac; ihram giymek, Kâbe'yi tavaf, Safa-Merve'yi sa'y etmek, Arafat'ta vakfe ve şeytan taşlamaktan oluşur. İslam'ın beş şartından beşincisidir.

Halife

khalifa

Halife, Allah'ın yeryüzündeki halifeliğini üstlenen insan ya da İslam devletinin başı demektir. Kuran'da "Sizi yeryüzünde halifeler kıldı" (En'am 165) ifadesi, insanlığın yöneticilik misyonunu anlatır. Tarihsel olarak Hz. Ebu Bekir ile başlayan halifelik, İslam toplumunu hem dini hem siyasi olarak temsil eden bir kurumdur. 1924'te Osmanlı ile birlikte sona ermiştir.

Hamd

ḥamd

Hamd, Allah'a övgü ve şükran sunmaktır. "Elhamdülillah" ifadesiyle başlayan Fatiha Suresi'nin ilk cümlesi hamdın özüdür. Hamd, şükürden daha kapsamlıdır: şükür verilen nimete karşılık yapılırken hamd, Allah'ın zatı ve bütün sıfatları için her durumda yapılır.

Haram

haram

Haram, Allah tarafından kesin olarak yasaklanan, yapılması günah olan şeylerdir. Fıkıhta haramın zıddı helaldir. Domuz eti, alkol, zina, faiz ve hırsızlık başlıca haram fiiller arasındadır. Haram olan bir şeyi zaruret hali olmaksızın yapmak günahtır ve ukubata (cezaya) konu olabilir.

Haşr (Mahşer)

hashr

Haşr, kıyamet günü tüm ölülerin yeniden diriltilip mahşer yerinde toplanmasıdır. Kuran "Şüphesiz sizi yeniden diriltecek ve hesap günü toplayacağız" buyurur. Mahşer, tüm insanlığın hesabını göreceği kıyamet meydanıdır. Orada güneş yakına inecek, herkes kendi amellerinin karşısında olacak ve amel defterleri açılacaktır. Haşr inancı ahirete imanın en somut ifadesidir.

Hayır

khayr

Hayır, iyilik, fayda ve erdem anlamına gelir. Kuran'da 176 ayette geçmektedir. İslam'da hayırlı işe teşvik çok güçlüdür: "İnsanların en hayırlısı insanlara en faydalı olandır." Her türlü iyilik, bağış, yardım ve hayırlı söz bu kavramın kapsamındadır.

Hesap (Ahiret Muhasebesi)

hisab

Hesap, kıyamette herkesin dünya hayatındaki eylemlerinden Allah'a hesap vereceği sorgulamadır. Kuran'da 109 kez geçen hesap, "Ey İnsan! Sen Rabbine kavuşuncaya kadar çabalamaktasın; onu bulacaksın" (İnşikak 6) ayetiyle anlatılır. Hz. Peygamber "Hesaba çekilmeden önce kendinizi hesaba çekin" buyurmuştur. Hesap bilinci insanı her daim sorumlu ve dürüst davranmaya yönlendirir.

Hicret

hijrah

Hicret, Hz. Muhammed'in 622 yılında Mekke'den Medine'ye göçüdür. İslam tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olup İslam takviminin (Hicrî takvim) başlangıcını oluşturur. Kuran'da 31 kez geçen hicret, Allah yolunda yurt ve mal terk etmek anlamını taşır. Hz. Ömer'in halifeliğinde resmî takvim olarak kabul edilmiştir.

Hidayet

hidāyah

Hidayet, doğru yolu bulmak, Allah'ın rızasına uygun hayat sürmek demektir. Kuran'da 316 kez geçen hidayet, Allah'ın insanlara en büyük nimetidir. Her namazda okunan Fatiha suresinde "Bizi doğru yola ilet" diye dua edilir. Hidayet Allah'ın takdirindedir; ancak insan iradeyle buna talip olabilir.

Hifz (Kuran Ezber)

hifz

Hifz, Kuran'ı ezberlemektir. Tüm Kuran'ı ezberleyen kişiye hafız denir. Allah Kuran'ı koruma altına aldığını bildirmiştir (Hicr 9); hifz bu korunmanın insan boyutunu oluşturur. Hz. Peygamber "Kalbinde Kuran'dan hiçbir şey bulunmayan kişi harap olmuş ev gibidir" buyurmuştur. Hafızlık geleneği İslam medeniyetinin en özgün ve değerli kurumlarından biridir.

Hikmet

hikma

Hikmet, şeylerin gerçek mahiyetini kavramak ve her işi yerli yerinde yapmaktır. Allah'ın "el-Hakîm" ismi bu kökten gelir. Kuran'da hikmete kimin kavuşursa çok hayra kavuştuğu bildirilir (Bakara 269). Hz. Süleyman'a verilen ilim ve hüküm, hikmetin en parlak örneğidir. Tasavvufta hikmet, ilahi sırların keşfedilmesi anlamında da kullanılır.

Huşu (Derin Saygı)

khushoo

Huşu, namazda ve ibadetlerde Allah'ın huzurunda derin bir saygı, teslimiyet ve kalbin uyanıklığıdır. Kuran "Mü'minler kurtuluşa ermiştir; onlar namazlarında huşu içindedir" (Mü'minun 1-2) buyurur. Huşu namazı ruhundan koparmamak demektir; Hz. Peygamber huşusuz namazı kaybedilen bir namazın işareti saymıştır. Huşu kalp, beden ve dilin Allah'a odaklanmasıdır.

Hz. İbrahim (a.s.)

ibrahim

Hz. İbrahim, Kuran'da 69 kez adı geçen ve İslam, Hristiyanlık ve Yahudiliğin ortak peygamberi kabul edilen büyük elçidir. "Halilullah" (Allah'ın dostu) lakabıyla anılır. Putları kırması, ateşe atılması ve oğlunu kurban etmeye hazır olması imanının simgeleridir. Hz. İbrahim ve oğlu İsmail Kâbe'yi inşa etmiştir. Hac ibadetinin temeli onun sünnetine dayanmaktadır.

Hz. İsa (a.s.)

isa

Hz. İsa, İncil'in kendisine indirildiği, babasız olarak Hz. Meryem'den doğan peygamberdir. Kuran'da 25 kez adı geçer ve "Mesih" ve "Allah'ın ruhu" olarak nitelenir. Ölüleri diriltmek, körü iyileştirmek ve balçıktan kuş yaratmak mucizelerindendir. İslam'da Hz. İsa haça gerilmemiş, Allah tarafından kendisine benzetilen biri çarmıha gerilmiştir.

Hz. Musa (a.s.)

musa

Hz. Musa, Kuran'da en sık adı geçen peygamberdir (136 kez). Tevrat'ın kendisine indirildiği, Firavun'a karşı İsrailoğullarını kurtaran büyük resuldür. Denizi yarması, Tur dağında Allah ile konuşması ve On Emirleri alması en önemli mucizelerindendir. Kuran, Hz. Musa kıssasını müminler için ders ve teselli kaynağı olarak sürekli anlatır.

Hz. Yusuf (a.s.)

yusuf

Hz. Yusuf, kıssaları Kuran'da tam bir sureyle (Yusuf suresi) anlatılan tek peygamberdir. Kardeşleri tarafından kuyuya atılmış, köle olarak satılmış, haksız yere zindana düşürülmüş; sonunda Mısır'a vezir yapılmıştır. Kuran bu kıssayı "ahsanel kasas" (kıssaların en güzeli) olarak tanımlar. Yusuf kıssası sabır, ihlas, iffet ve tevekkülün en güzel örneğidir.

İblis (Şeytan)

iblis

İblis, Allah'ın Hz. Adem'e secde etmesini emrettiğinde kibriyle reddeden, bu yüzden kovulan varlıktır. Kuran'da Bakara'dan Sad'a birçok surede anlatılır. İblis, kıyamete kadar insanları saptırmak için süre istemiş ve bu süre verilmiştir. "Muhlis kullarım bunun dışındadır" ayeti, ihlasla korunan kulların şeytandan emin olduğunu gösterir.

İddet (Bekleme Süresi)

idda

İddet, boşanan veya kocası vefat eden kadının yeniden evlenebilmek için beklemesi gereken süredir. Boşanmada üç adet dönemi veya üç ay; vefat iddetinde ise dört ay on gündür. Hamile ise doğuma kadar bekler. İddet süresince eş nafaka yükümlüdür. İddetin amacı; geri dönüş imkânı sağlamak ve nesep karışıklığını önlemektir.

İkindi Namazı (Asr)

asr

Asr namazı, öğleden sonra güneş alçalmaya başladığında kılınan dört rekatlık farz namazdır. Kuran'ın 103. suresi Asr adını taşır. Hz. Peygamber "Kim ikindi namazını kaçırırsa sanki ailesini ve malını yitirmiş gibidir" buyurmuştur. İkindi namazı, Kuran'da "orta namaz" ifadesiyle de anılmaktadır.

İlim (Bilgi)

'ilm

İlim, Allah'ın "el-Alîm" sıfatından türeyen bilgi ve öğrenme kavramıdır. Kuran'da "Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?" sorusu, bilginin değerini vurgular. İlim öğrenmek; Hz. Peygamber'in "Beşikten mezara kadar ilim öğrenin" hadisiyle teşvik edilmiştir. Kuran'ın ilk emri olan "Oku!" (İkra), İslam'ın ilme verdiği önemi simgeler.

İmam

imam

İmam, namaz kıldıran kişi ya da topluma önderlik eden dini lider demektir. Kuran'da Hz. İbrahim'in "insanlara imam kılındığı" bildirilir (Bakara 124). Sünni gelenekte imam-i salat (namaz imamı), imam-i kebir (siyasi lider) ve mezhep imamları (Ebu Hanife, İmam Malik vb.) olmak üzere farklı anlam katmanları vardır. İmamın görevinin ağırlığı ve sorumluluğu büyüktür.

Kader ve Takdir

taqdeer

Kader ve takdir, Allah'ın her şeyi önceden bilmesi, ezelde yazması, dilediğini yaratması ve kulların fiillerini dilemesidir. İman'ın altı şartından biridir. Kadere iman insanı ne kibre ne de karamsarlığa düşürür; tevekkülü güçlendirir. "Kalem (levh-i mahfuza) her şeyi yazmıştır" hadisi kadere imanın temelini özetler.

Kadir Gecesi

laylat al-qadr

Kadir Gecesi, Ramazan'ın son on gecesinde (özellikle tek gecelerde) aranan ve bin aydan hayırlı olduğu bildirilen müstesna gecedir. Kuran bu gecede indirilmeye başlanmıştır. "Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlıdır; melekler ve Ruh o gece Rablerinin izniyle her iş için iner" (Kadr suresi). Bu gecede yapılan ibadetler seksen yılı aşkın ibadetten üstündür.

Kalp (Gönül)

qalb

Kalp, İslam anlayışında sadece fiziksel organ değil, insanın inanç, his ve iradesinin merkezidir. Kuran'da 132 kez geçer. İman kalbe yerleşir; Allah ancak kalplerdeki niyete bakarak değerlendirir. Hz. Peygamber, vücutta bir et parçası olduğunu, o iyi olursa tüm vücudun iyi olduğunu bildirmiştir; o kalptir.

Kefaret

kaffara

Kefaret, belirli günah ve ihlaller için belirlenen dini telafi yükümlülüğüdür. Yanlışlıkla adam öldürme, zihar (karıyı anneye benzetme), yemin bozma ve Ramazan orucunu kasıtlı bozma başlıca kefaret gerektiren durumlardır. Kefaret biçimleri; köle azat etmek, ardarda iki ay oruç tutmak veya 60 fakir doyurmaktan oluşur. Kefaret hem dini yükümlülüğü hem de manevi arınmayı temsil eder.

Kerem (Cömertlik)

karam

Kerem, cömertlik, iyilik ve eli açıklık demektir. Allah'ın "el-Kerîm" ismi bu kökten gelir. İslam ahlakında cömertlik; malı, ilmi ve zamanı Allah rızası için paylaşmaktır. Hz. Peygamber, cömertliği ağaç dalı, cimriliği ise çürümüş dal olarak tanımlamıştır. Cömertlik kalbi temizler ve Allah'ın sevgisini kazandırır.

Kıraat

qiraa

Kıraat, Kuran'ın sahih rivayetle gelen farklı okuyuş biçimlerinin bütünüdür. On kıraat meşhurdur; Hafs an Asım rivayeti Türkiye ve dünyada en yaygın kullanılanıdır. Kıraat farklılıkları Kuran'ın anlamını değil, telaffuz ve tonlamayı etkiler. Hz. Osman, ümmeti birleştirmek amacıyla Kuran'ı çoğaltırken yedi kıraate uygun nüshaları farklı bölgelere göndermiştir.

Küfür (İnkar)

kufr

Küfür, Allah'ı, peygamberleri, Kuran'ı ya da İslam'ın kesin olarak bilinen bir hükmünü inkâr etmektir. Kafir, bu inkarı yapan kişidir. Küfür; itikadi küfür (kalpte inkâr), amelî küfür (İslam'ın gerekliliklerini bilinçli terk etme) ve küfranı nimet (nankörlük) olmak üzere farklı biçimlerde ele alınır. Küfürden dönüş tevbeyle gerçekleşir.

Kur'an

qur'an

Kur'an, Allah'ın Hz. Peygamber'e 23 yılda Cebrail aracılığıyla indirdiği, okunması başlı başına ibadet olan kitaptır. 114 sure ve 6236 ayetten oluşur. Arapçanın en yüce edebi örneği kabul edilen Kur'an, beşer taklidi imkânsız (muciz) bir kitaptır. Kur'an'ı ezberleyene hafız denir. Kıyamete kadar korunacağı Allah tarafından garanti edilmiştir (Hicr 9).

Kürsî

kursī

Kürsî, Allah'ın ilminin ve hâkimiyetinin genişliğini ifade eden ilahi bir niteliktir. Bakara Suresi 255. ayet (Ayetü'l-Kürsî) "Kürsüsü gökleri ve yeri kuşatmıştır" buyurur. Hadise göre Arş yanında Kürsî, büyük bir çölde bırakılmış küçük bir halka gibi kalır; bu Allah'ın büyüklüğünü anlatır.

Mağfiret (Bağışlanma)

maghfira

Mağfiret, Allah'ın kullarının günahlarını örtmesi ve affetmesidir. Allah'ın "el-Gafûr" ve "el-Gaffâr" isimleri bu kökten gelir. Kuran'da "Allah tüm günahları bağışlar" (Zümer 53) müjdesi, mağfiretin kapsamını ortaya koyar. İstiğfar (Allah'tan bağışlanma dilemek) mağfiretin talebidir. Tevbenin ardından mağfiretin gelmesi, İslam inanç sisteminin umut eksenini oluşturur.