Arapça - Türkçe İslam Sözlüğü

Hadis

hadith

Hadis, Hz. Peygamber'in söz, fiil ve onaylarını aktaran rivayetlerdir. İslam'ın ikinci temel kaynağı olan hadis, fıkıh, akide ve ahlakta belirleyici rol oynar. Buhârî ve Müslim'in Sahih'leri en güvenilir hadis koleksiyonlarıdır. Hadisler; senedine (senedin kopukluğu-devamlılığı) ve metnine göre sahih, hasen ve zayıf gibi sınıflara ayrılır.

İsnad (Senet)

isnād

İsnad (senet), bir hadisi Hz. Peygamber'e ulaştıran râviler zinciridir. Hadisin güvenilirliği büyük ölçüde isnadın sağlamlığına bağlıdır. İslam alimleri, isnad sistemini "dinin önemli bir parçası" ve yalan uydurulmasına karşı en büyük güvence olarak görmüştür. İsnad bilimi, dünya tarihinde eşsiz bir kaynak eleştirisi metodudur.

Sahabe

ṣaḥābah

Sahabe, Hz. Peygamber'i (s.a.v.) iman hali üzere gören, O'nunla birlikte bulunan ve mü'min olarak vefat eden mübarek topluluktur. Hadis ilminde birinci nesil ravilerdir. Kuran onları "Allah onlardan razı oldu, onlar da Allah'tan razı oldular" diye niteler.

Sahih (Hadis)

ṣaḥīḥ

Sahih, hadis ilminde en üst dereceli güvenilir hadis kategorisidir. Senedi kesintisiz, râvileri adil ve zabt sahibi (kuvvetli hafızalı), şaz ve illetli olmayan hadislere sahih denir. Buhârî ve Müslim'in derlediği hadis kitapları en güvenilir koleksiyonlar olup "sahihayn" (iki sahih) adıyla anılır.

Sened (İsnad)

sanad

Sened, bir hadisin Hz. Peygamber'e ulaştığını gösteren raviler zinciridir. Hadis ilminin en özgün katkısı olan sened sistemi, rivayetlerin güvenilirliğini test etmek için kullanılır. "İsnad dinden olmasaydı herkes istediği şeyi söylerdi" sözü bu sistemin önemini vurgular. Senedin kesiksiz, ravilerin güvenilir olması, hadisin sahih sayılmasının önde gelen şartlarındandır.

Silsile

silsila

Silsile, tasavvuf şeyhlerini Hz. Peygamber'e bağlayan manevi zincirdir. Her mürit bu zincirin bir halkasını oluşturur ve aldığı manevi terbiye, kesintisiz bir silsile aracılığıyla kaynağına ulaşır. Hadis ilminde de isnad ve silsile kavramı benzer biçimde kullanılır. Silsile, manevi mirasın kuşaklar boyu aktarıldığının güvencesi ve belgelenmesidir.

Siyer (Peygamber Hayatı)

sira

Siyer, Hz. Peygamber'in hayatını, seferlerini ve karakter özelliklerini konu alan ilim dalıdır. Ibn Hişam'ın Siretü'n-Nebeviyye'si ve Ibn İshak'ın eseri klasik siyer kaynakları arasındadır. Siyer okumak Hz. Peygamber'i tanımak, onu sevmek ve onun ahlakını örnek almak için gereklidir. "Sizin için Allah'ın Rasulünde güzel bir örnek vardır" (Ahzab 21) ayeti siyerin önemine işaret eder.

Sünnet

sunna

Sünnet, Hz. Peygamber'in söz, fiil ve onaylarından oluşan uygulamalarının bütünüdür. Fıkıhta ise yapılması sevap, terk edilmesi günah olmayan müstehap ameller için kullanılır. Sünnet-i müekkede (kuvvetli sünnet) ve sünnet-i gayr-ı müekkede olmak üzere ikiye ayrılır. Kuran'dan sonra İslam'ın ikinci temel kaynağıdır.

Sünnet

sunnah

Sünnet, Hz. Peygamber'in söz, fiil ve takrirlerinin bütünüdür. Fıkıhta ise farz ve vacipten sonra gelen, yapılması teşvik edilen ancak terk edilmesi günah olmayan amel kategorisidir. Sünnet-i müekkede (sürekli yapılan sünnet) ve sünnet-i gayr-i müekkede olmak üzere ikiye ayrılır.

Tabiîn

tābiʿīn

Tabiîn, Peygamberi görmemiş ancak Sahabe'den birini mümin olarak görüp onlardan din öğrenmiş nesle verilen isimdir. İslam'ın ikinci kuşağını oluşturan tabiîn; hadisleri Sahabe'den alarak sonraki nesillere aktardı. Peygamberimiz "En hayırlı nesil benim neslim, sonra onları izleyenlerdir" buyurmuştur.

Ulema

ʿulamāʾ

Ulema, İslam ilimleri alanında derin bilgi ve uzmanlık sahibi alimleri ifade eden "âlim"in çoğuludur. Kuran "Allah'tan ancak alimler (ulema) gereği gibi korkar" buyurur. Fıkıh, hadis, tefsir, akide ve kelam alanlarında yetkinleşen alimler ümmet için rehber kabul edilir.