Arapça - Türkçe İslam Sözlüğü

Adalet

'adala

Adalet, her şeyi hakkıyla yerine getirmek, herkese hakkını vermek ve zulümden kaçınmaktır. Allah'ın "el-Adl" ismi bu kökten gelir. Kuran'da "Allah adaleti, ihsanı ve yakınlara vermeyi emreder" buyrulur (Nahl 90). İslam hukukunda adalet hem bireysel erdem hem de toplumsal düzenin temelidir. Hakimler için en temel şart adil olmaktır.

Af (Affetmek)

'afw

Af, yapılan kötülüğü bağışlamak, kin ve intikam duygusundan vazgeçmektir. Allah'ın "el-Afuvv" ismi bu kökten gelir. Kuran'da "Affetsin, geçsin; Allah'ın sizi affetmesini sevmez misiniz?" buyrulur (Nur 22). Hz. Peygamber, Mekke'nin fethinde tüm düşmanlarını affetmiştir. Af, güçten gelen bir erdemdir ve toplumsal barışı pekiştirir.

Allahu Ekber

allahu akbar

"Allahu Ekber", "Allah en büyüktür" demektir. Tekbir olarak da bilinir. Namazın her hareketinde ve başında söylenir; iftitah tekbiri namazı açar. Ezan ve ikamette de geçer. Allahu Ekber; savaşta, bayramlarda ve zaferde de tekrarlanır. Bu ifade, her şeyin Allah'ın büyüklüğü karşısında küçük kaldığını ilan eder ve kalbin O'na teslimiyetini simgeler.

Ayet

aya

Ayet, Kur'an'ın temel birimidir ve hem "Allah'ın işareti/alâmeti" hem de "Kur'an'ın bir cümlesi" anlamını taşır. Kur'an toplamda 6236 ayetten oluşur. Her ayet Allah'ın varlığına ve kudretine işaret eder; bu yüzden Kur'an'da tabiat olaylarına da ayet (işaret/mucize) denir. "Ayet" kavramı, Allah'ın mesajını ve evrenin mucizesini birleştiren köklü bir anlam taşır.

Ba's (Yeniden Diriliş)

ba'th

Ba's, kıyamet günü ölülerin yeniden diriltilmesidir. Ahirete imanın temel unsurlarından biridir. Kuran bu hakikati onlarca ayette işler: "Sonra sizi yeniden dirilteceğiz." Ba's inancı, dünya hayatının hesabının verileceği bilincini güçlendirir. İnsanlar hesap için mahşerde toplanacak ve ardından cennet veya cehenneme girecektir.

Besmele

bismillah

Besmele, "Bismillahirrahmanirrahim" (Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla) ifadesidir. Kur'an'ın 113 suresinin başında yer alır. Hz. Peygamber yemeğe, içmeğe, yolculuğa ve her önemli işe başlarken besmele çekmiştir. "Başında besmele bulunmayan her önemli iş eksiktir" hadisi, besmelenin günlük hayattaki önemine işaret eder. Besmele Allah'a sığınma ve O'nun adıyla başlamanın simgesidir.

Cehennem

jahannam

Cehennem, kafir ve günahkârlara ahirette hazırlanan azap yurdudur. Kuran'da yedi cehennem tabakasından bahsedilir; en derini münafıklara aittir. İslam'a göre günahkâr müminler cehenneme girse de eninde sonunda çıkarılır; sadece kâfirler orada ebedi kalır. Cehennem azabının tasvirini içeren ayetler, dünya hayatında uyarı işlevi görür.

Cennet

janna

Cennet, ahirette Allah'a iman eden ve salih amel işleyen kullar için hazırlanan sonsuz mutluluk yurdudur. Kuran'da sekiz cennet katından bahsedilir; en yükseği Firdevs'tir. "Gözlerin görmediği, kulakların işitmediği ve insan kalbine gelmeyen nimetler" (Buhârî hadisi) cennetin büyüklüğünü anlatır. Cennetin en büyük nimetin Allah'ı görmek (rü'yetullah) olduğu bildirilmiştir.

Cihad

jihad

Cihad, Allah yolunda çaba sarf etmek demektir. Üç boyutu vardır: büyük cihad (nefisle mücadele), küçük cihad (düşmana karşı savunma) ve dil/kalem cihadı. Hz. Peygamber savaştan dönünce "Küçük cihaddan büyük cihada döndük" buyurmuş; büyük cihad olarak nefisle mücadeleyi göstermiştir. Cihad bir saldırı değil; hakikati yaşatmak ve zulme direnmek için gösterilen sürekli çabadır.

Cin

jinn

Cinler, ateşten yaratılmış, insanlar gibi akıl ve iradeye sahip, imtihana tabi varlıklardır. Kuran'ın 72. suresi Cin suresidir. Mümin cinler de kafir cinler gibi yaptıklarının hesabını verecektir. Hz. Süleyman'ın cinleri emrinde çalıştırdığı Kuran'da anlatılır. Cinlere tapınmak, şeytana uymak ve büyücülük yasaktır; cinlerden yardım istemek şirk kapsamındadır.

Da'vet (Tebliğ)

da'wa

Da'vet, İslam'ı tanıtmak ve insanları Allah'ın dinine çağırmaktır. Kuran'da "Rabbinin yoluna hikmet ve güzel öğütle davet et" buyrulur (Nahl 125). Da'vet; dil ile, yaşayışla ve yazılı materyallerle yapılabilir. Tebliğ her Müslümanın sorumluluğu olmakla birlikte, toplumsal bir farz-ı kifaye olarak da değerlendirilir.

Din

dīn

Din, Allah ile kul arasındaki ilişkiyi düzenleyen inanç, ibadet ve ahlak sisteminin bütünüdür. Kuran'da 101 kez geçer. İslam'da din; iman, İslam ve ihsan olmak üzere üç temel boyutu kapsar. "Allah katında din İslam'dır" (Âl-i İmrân 3/19) ayeti, hak dinin İslam olduğunu bildirir.

Dua

duʿāʾ

Dua, kulun Allah'a yalvarması, dilekte bulunması ve O'ndan yardım istemesidir. Kuran'da 211 kez geçen dua, "ibadetin özü" olarak tanımlanmıştır. Her zaman, her yerde yapılabilir; ancak özellikle secde halinde, Cuma günü öğleden sonra ve seher vakti makbuldür. Allah, dua edenlere icabet edeceğini vaat etmiştir.

Elhamdülillah

alhamdulillah

Elhamdülillah, "Hamd yalnızca Allah'a aittir" demektir. Fatiha suresinin ikinci ayetiyle başlayan bu ifade, şükür ve minnetin Allah'a yöneltilmesinin simgesidir. Hz. Peygamber "Elhamdülillah mizanı doldurur" buyurmuştur. Müslümanlar tüm hayırlı olaylar, aksırma ve nimet anlarında elhamdülillah der. Hamd Allah'a ait iken, şükür daha geniş kapsamlıdır.

Emanet

amānah

Emanet, güvenilirlik, dürüstlük ve başkasının kendisine bıraktığı şeyleri korumaklığı ifade eder. Hz. Peygamber'in en bilinen sıfatlarından biri "el-Emîn" (güvenilir) idi. Kuran'da 6 kez geçen emanet; can, akıl, mal ve görev anlamında da kullanılır. Emanete ihanet münafıklığın alametlerindendir.

Fitne

fitnah

Fitne, sınanma, bozgunculuk, kaos ve iç çatışma anlamlarını taşır. Kuran'da 60 kez geçen fitne; dinî bozukluk, toplumsal kaos ve müminlerin imtihanı için kullanılır. "Fitne öldürmekten daha kötüdür" (Bakara 2/191) ayeti, toplumsal düzeni bozmanın büyük günahı olduğunu ortaya koyar.

Hac

hajj

Hac, gücü yeten her Müslümanın ömründe bir kez yerine getirmesi farz olan, Mekke'deki Kâbe'yi ziyareti ve belirli ibadetleri eda etmeyi kapsayan büyük ibadettir. Zilhicce ayında yapılan hac; ihram giymek, Kâbe'yi tavaf, Safa-Merve'yi sa'y etmek, Arafat'ta vakfe ve şeytan taşlamaktan oluşur. İslam'ın beş şartından beşincisidir.

Halife

khalifa

Halife, Allah'ın yeryüzündeki halifeliğini üstlenen insan ya da İslam devletinin başı demektir. Kuran'da "Sizi yeryüzünde halifeler kıldı" (En'am 165) ifadesi, insanlığın yöneticilik misyonunu anlatır. Tarihsel olarak Hz. Ebu Bekir ile başlayan halifelik, İslam toplumunu hem dini hem siyasi olarak temsil eden bir kurumdur. 1924'te Osmanlı ile birlikte sona ermiştir.

Haram

haram

Haram, Allah tarafından kesin olarak yasaklanan, yapılması günah olan şeylerdir. Fıkıhta haramın zıddı helaldir. Domuz eti, alkol, zina, faiz ve hırsızlık başlıca haram fiiller arasındadır. Haram olan bir şeyi zaruret hali olmaksızın yapmak günahtır ve ukubata (cezaya) konu olabilir.

Hicret

hijrah

Hicret, Hz. Muhammed'in 622 yılında Mekke'den Medine'ye göçüdür. İslam tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olup İslam takviminin (Hicrî takvim) başlangıcını oluşturur. Kuran'da 31 kez geçen hicret, Allah yolunda yurt ve mal terk etmek anlamını taşır. Hz. Ömer'in halifeliğinde resmî takvim olarak kabul edilmiştir.

Hidayet

hidāyah

Hidayet, doğru yolu bulmak, Allah'ın rızasına uygun hayat sürmek demektir. Kuran'da 316 kez geçen hidayet, Allah'ın insanlara en büyük nimetidir. Her namazda okunan Fatiha suresinde "Bizi doğru yola ilet" diye dua edilir. Hidayet Allah'ın takdirindedir; ancak insan iradeyle buna talip olabilir.

Hikmet

hikma

Hikmet, şeylerin gerçek mahiyetini kavramak ve her işi yerli yerinde yapmaktır. Allah'ın "el-Hakîm" ismi bu kökten gelir. Kuran'da hikmete kimin kavuşursa çok hayra kavuştuğu bildirilir (Bakara 269). Hz. Süleyman'a verilen ilim ve hüküm, hikmetin en parlak örneğidir. Tasavvufta hikmet, ilahi sırların keşfedilmesi anlamında da kullanılır.

İblis (Şeytan)

iblis

İblis, Allah'ın Hz. Adem'e secde etmesini emrettiğinde kibriyle reddeden, bu yüzden kovulan varlıktır. Kuran'da Bakara'dan Sad'a birçok surede anlatılır. İblis, kıyamete kadar insanları saptırmak için süre istemiş ve bu süre verilmiştir. "Muhlis kullarım bunun dışındadır" ayeti, ihlasla korunan kulların şeytandan emin olduğunu gösterir.

İlim (Bilgi)

'ilm

İlim, Allah'ın "el-Alîm" sıfatından türeyen bilgi ve öğrenme kavramıdır. Kuran'da "Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?" sorusu, bilginin değerini vurgular. İlim öğrenmek; Hz. Peygamber'in "Beşikten mezara kadar ilim öğrenin" hadisiyle teşvik edilmiştir. Kuran'ın ilk emri olan "Oku!" (İkra), İslam'ın ilme verdiği önemi simgeler.

İmam

imam

İmam, namaz kıldıran kişi ya da topluma önderlik eden dini lider demektir. Kuran'da Hz. İbrahim'in "insanlara imam kılındığı" bildirilir (Bakara 124). Sünni gelenekte imam-i salat (namaz imamı), imam-i kebir (siyasi lider) ve mezhep imamları (Ebu Hanife, İmam Malik vb.) olmak üzere farklı anlam katmanları vardır. İmamın görevinin ağırlığı ve sorumluluğu büyüktür.

Kader ve Takdir

taqdeer

Kader ve takdir, Allah'ın her şeyi önceden bilmesi, ezelde yazması, dilediğini yaratması ve kulların fiillerini dilemesidir. İman'ın altı şartından biridir. Kadere iman insanı ne kibre ne de karamsarlığa düşürür; tevekkülü güçlendirir. "Kalem (levh-i mahfuza) her şeyi yazmıştır" hadisi kadere imanın temelini özetler.

Kalp (Gönül)

qalb

Kalp, İslam anlayışında sadece fiziksel organ değil, insanın inanç, his ve iradesinin merkezidir. Kuran'da 132 kez geçer. İman kalbe yerleşir; Allah ancak kalplerdeki niyete bakarak değerlendirir. Hz. Peygamber, vücutta bir et parçası olduğunu, o iyi olursa tüm vücudun iyi olduğunu bildirmiştir; o kalptir.

Kerem (Cömertlik)

karam

Kerem, cömertlik, iyilik ve eli açıklık demektir. Allah'ın "el-Kerîm" ismi bu kökten gelir. İslam ahlakında cömertlik; malı, ilmi ve zamanı Allah rızası için paylaşmaktır. Hz. Peygamber, cömertliği ağaç dalı, cimriliği ise çürümüş dal olarak tanımlamıştır. Cömertlik kalbi temizler ve Allah'ın sevgisini kazandırır.

Küfür (İnkar)

kufr

Küfür, Allah'ı, peygamberleri, Kuran'ı ya da İslam'ın kesin olarak bilinen bir hükmünü inkâr etmektir. Kafir, bu inkarı yapan kişidir. Küfür; itikadi küfür (kalpte inkâr), amelî küfür (İslam'ın gerekliliklerini bilinçli terk etme) ve küfranı nimet (nankörlük) olmak üzere farklı biçimlerde ele alınır. Küfürden dönüş tevbeyle gerçekleşir.

Kur'an

qur'an

Kur'an, Allah'ın Hz. Peygamber'e 23 yılda Cebrail aracılığıyla indirdiği, okunması başlı başına ibadet olan kitaptır. 114 sure ve 6236 ayetten oluşur. Arapçanın en yüce edebi örneği kabul edilen Kur'an, beşer taklidi imkânsız (muciz) bir kitaptır. Kur'an'ı ezberleyene hafız denir. Kıyamete kadar korunacağı Allah tarafından garanti edilmiştir (Hicr 9).

Mağfiret (Bağışlanma)

maghfira

Mağfiret, Allah'ın kullarının günahlarını örtmesi ve affetmesidir. Allah'ın "el-Gafûr" ve "el-Gaffâr" isimleri bu kökten gelir. Kuran'da "Allah tüm günahları bağışlar" (Zümer 53) müjdesi, mağfiretin kapsamını ortaya koyar. İstiğfar (Allah'tan bağışlanma dilemek) mağfiretin talebidir. Tevbenin ardından mağfiretin gelmesi, İslam inanç sisteminin umut eksenini oluşturur.

Melek

malak

Melekler, Allah'ın nurundan yaratılmış, emrine itaat eden, günah işlemeyen manevi varlıklardır. Onlara iman, İslam'ın altı iman esasından biridir. Başlıca melekler: Cebrail (vahiy), Mikail (rızık), İsrafil (kıyamet borusu) ve Azrail (can alıcı)'dır. Hafaza melekleri insanın amellerini yazar; kiramen katibin de denir. Melekler insan gibi sınanmaz ve irade özgürlüğünden yoksundur.

Mescid (Cami)

masjid

Mescid, Müslümanların namaz kıldığı, bir araya geldiği ve ibadet ettiği kutsal mekândır. "Secde edilen yer" anlamına gelir. İslam'ın ilk mescidi Hz. Peygamber'in Kuba'da inşa ettiği Kuba Mescidi'dir. Medine'deki Mescid-i Nebevi ise en faziletli mescit olup namaz kılmanın en çok sevap kazandırdığı üç mescidden biridir.

Namaz (Salât)

ṣalāh

Salât (namaz), İslam'ın beş şartından biri olup günde beş vakit kılınan ibadetdir. Niyet, tekbir, kıyam, rükû, secde ve selam ile eda edilir. Kuran'da 99 kez geçen salât, mümini her türlü kötülükten alıkoyan; Allah ile kul arasındaki en güçlü bağ olarak tanımlanır.

Nefs

nafs

Nefs, can, ruh ve insanın benliği anlamına gelir. Kuran'da 295 kez geçen nefs; emmâre (kötülüğü emreden), levvâme (kendini kınayan) ve mutmainne (huzur bulmuş) olmak üzere üç mertebede ele alınır. Tasavvufta nefis terbiyesi en temel hedeflerden biridir. "Kim nefsini tanırsa Rabbini tanır" sözü önemlidir.

Nifak (Münafıklık)

nifaq

Nifak, dışarıda İslam'ı kabul gibi gösterip kalben inkâr etmek ya da inanmak anlamına gelir. Münafık, görünüşte Müslüman olup içten kafir olan kişidir. Kuran'da "Münafıklar cehennemin en alt tabakasındadır" buyrulmuştur. Münafıklığın alametleri: söz verince sözünü tutmamak, konuşunca yalan söylemek ve emanete ihanet etmektir.

Nimet

niʿmah

Nimet, Allah'ın kullarına verdiği her türlü iyilik, lütuf ve ihsandır. Kuran'da 145 kez geçen nimet; sağlık, akıl, iman, rızık ve güvenlik başlıca nimetler arasındadır. En büyük nimet imandır. "Nimetimi saydıranız, onu sayamazsınız" (İbrâhim 14/34) ayeti Allah'ın sonsuz nimetlerini ifade eder.

Oruç (Savm)

ṣawm

Savm (oruç), İslam'ın beş şartından biri olup Ramazan ayında fecirden guruba kadar yeme, içme ve cinsî ilişkiden uzak durmaktır. Nefsi terbiye etmek, takvayı pekiştirmek ve fakirin halini anlamak gibi hikmetleri vardır. Kuran'da 14 kez geçmekte olup farklı oruç türleri de mevcuttur.

Rahmet

rahma

Rahmet, merhamet ve şefkat demektir. Allah'ın "er-Rahmân" ve "er-Rahîm" isimlerinin köküdür. Her surenin başındaki Besmele bu iki ismi zikreder. Hz. Peygamber "Merhamet etmeyene merhamet edilmez" buyurmuştur. Rahmet; Allah'ın kullarına olan sınırsız merhametini, peygamberimizin ümmetine şefkatini ve müminlerin birbirine olan sevecenliğini kapsar.

Ramazan

ramaḍān

Ramazan, İslam takviminin dokuzuncu ayı ve oruç tutulan mübarek aydır. Kuran'ın bu ayda indirilmeye başlandığı bildirilir. Bin aydan hayırlı olan Kadir Gecesi Ramazan'ın son on gününde aranır. Teravih namazı, iftarlar ve hayır-hasenat bu ayın öne çıkan ibadetlerindendir. Hz. Peygamber bu ayı "bereketi, rahmeti ve mağfiretiyle" tanımlamıştır.

Resûl (Elçi)

rasūl

Resul, Allah'tan şeriat (yeni bir din) getiren peygamberdir. Nebiden farklı olarak resul, kendisine kitap verilmiş ve yeni bir şeriat getirilmiş peygamberdir. Kuran'da 513 kez geçen resul kelimesi, mesaj taşıyan, gönderilmiş olan anlamına gelir. Hz. Muhammed, Allah'ın son resûlüdür.

Riba (Faiz)

riba

Riba, borç para ya da mal alışverişinde haksız kazanç veya fazlalık almak demektir. Kuran'da en ağır yasak ifadelerle yasaklanmıştır: "Allah faizi mahveder, sadakayı artırır." Ticari kredi faizi, gecikme faizi ve benzeri uygulamalar riba kapsamındadır. İslam finans sistemi ribadan kaçınmak için murabaha, mudarebe ve icare gibi alternatif sözleşmeler geliştirmiştir.

Rıza

rida

Rıza, Allah'ın hükümlerine ve takdirine karşı razı olmak, hoşnutluk içinde kabullenmektir. İki boyutu vardır: kulun Allah'tan razı olması ve Allah'ın kuldan razı olması. Kuran'da "Allah onlardan razı, onlar da Allah'tan razıdır" mealindeki ifade (Beyyine 8) en yüce erdemi tanımlar. Rıza hali, sabrın ötesinde aktif bir kalp tatminidir.

Sabır

ṣabr

Sabır, sıkıntı ve musibetlere Allah'ın rızası için katlanmak, haramlardan uzak durmak ve ibadetleri eksiksiz yapmak demektir. Kuran'da 90 kez geçen sabır; musibetlere sabır, haramlara sabır ve ibadetlere sabır olmak üzere üç kısımda incelenir. Allah, sabredenlerle birlikte olduğunu bildirmiştir.

Şeriat

shari'a

Şeriat, Allah'ın insanlara gönderdiği kapsamlı hukuk ve yaşam düzenidir. Kelime olarak "suya giden yol" anlamına gelir. Kaynakları Kuran, Sünnet, icma ve kıyas'tır. Şeriat; ibadet, aile hukuku, ceza hukuku, ticaret ve ahlak gibi yaşamın tüm alanlarını düzenler. Şeriat, İslam'ın dünya ve ahiret saadetini garanti eden ilahi kanunlar bütünüdür.

Şirk

shirk

Şirk, Allah'a ortak koşmak, ibadet ve yönelişi Allah'tan başkasına yöneltmektir. Kuran'da en büyük zulüm olarak tanımlanmış ve affedilmeyeceği bildirilmiştir. Büyük şirk (açık putperestlik) ve küçük şirk (gösteriş/riya gibi gizli şirk) olmak üzere ikiye ayrılır. Kelime-i şehadet getirerek şirkten tövbe etmek mümkündür.

Sıdk (Dürüstlük)

ṣidq

Sıdk, dürüstlük, doğruluk ve her hal ve kârda hakikate uygun davranmaktır. Hz. Peygamber'in en temel sıfatlarından biridir. Kuran'da 155 kez geçen sıdk; söz, niyet, azim ve amel olmak üzere dört boyutta incelenir. "Doğruluk iyiliğe götürür, iyilik cennete götürür" hadisi sıdkın değerini ortaya koyar.

Sırat

sirat

Sırat, kıyamette herkesin üzerinden geçmek zorunda olduğu köprü ile Kuran'daki "doğru yol" anlamını taşır. İhdinâ's-sırâta'l-mustakîm (Bizi doğru yola ilet) duası Fatiha'nın özüdür. Dünya anlamıyla sırat, Allah'ın rızasına götüren doğru yol; ahiret anlamıyla ise cehennemin üzerine kurulmuş ince köprüdür.

Sübhanallah

subhanallah

Sübhanallah, "Allah'ı her türlü noksanlıktan tenzih ederim" demektir. Tesbih (Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etme) bu kökten gelir. Hz. Peygamber "Sübhanallah vel-hamdülillah ve lâ ilâhe illallah vallahu ekber sözleri benim için üzerine güneşin doğduğu her şeyden daha sevimlidir" buyurmuştur. Her tesbih için cennette ağaç dikildiği bildirilmiştir.

Şükür

shukr

Şükür, Allah'ın nimetlerini kalp ile kabul etmek, dil ile beyan etmek ve organlarla yerine getirmektir. Kuran'da 75 kez geçen şükür, sabrın kardeşi olarak tanımlanır. "Şükrederseniz nimetimi artırırım" ayeti, şükrün değerini ortaya koyar. Nankörlük ise nimeti kaybetmeye sebep olur.

Sure

sura

Sure, Kur'an'ın her biri ayrı bir başlıkla anılan 114 bölümünden biridir. Surelerin uzunlukları Kevser suresi gibi 3 ayetten Bakara gibi 286 ayete kadar değişir. Mekke'de inen Mekki sureler iman esaslarını, Medine'de inen Medeni sureler ise toplumsal ve hukuki konuları ağırlıklı olarak işler. Her sure Besmele ile başlar (Tevbe suresi hariç).

Takva

taqwā

Takva, Allah'tan gereği gibi saygı duyup kötülüklerden kaçınmak, emirlerini yerine getirmek demektir. Arapçada "vikāye" (koruma) kökünden gelir. Kuran'da 258 kez geçen takva, İslam'ın en temel ahlaki erdemlerinden biri olup gerçek anlamda Allah bilinci ve dinin özü kabul edilir.

Tevekkül

tawakkul

Tevekkül, gerekli sebeplere başvurduktan sonra sonucu Allah'a bırakmak, O'na dayanmak ve güvenmektir. Kuran'da 44 kez geçen tevekkül; tembellik veya sebebi terk etmek değil, aksine gayret gösterdikten sonra sonucu Allah'ın takdirine razı olmaktır. Hz. Peygamber, deveni bağla sonra tevekkül et buyurmuştur.

Tevhid

tawhid

Tevhid, Allah'ın bir ve tek olduğunu, hiçbir ortağı, benzeri ve dengi bulunmadığını kabul etmektir. İslam'ın en temel ilkesidir. Alimler tevhidi üçe ayırır: rububiyet tevhidi (yaratıcılıkta Allah'ın birliği), uluhiyet tevhidi (ibadette Allah'ın birliği) ve esma-sıfat tevhidi (isim ve sıfatlarda Allah'ın birliği). Şirk, tevhidin zıddıdır ve en büyük günahtır.

Teyemmüm

tayammum

Teyemmüm, su bulunmadığında ya da su kullanmanın zararlı olduğu durumlarda temiz toprak ya da toprağa benzer bir şeyle abdest veya gusülün yerini tutan ruhsat ibadetidir. Kuran'da iki ayette (Nisa 43, Maide 6) emredilmiştir. Yüze ve ellere toprakla mesh yapmaktan ibarettir. İslam'ın kolaylık prensibinin somut bir örneğidir.

Tövbe

tawba

Tövbe, günahtan pişmanlık duyarak Allah'a dönmektir. Geçerli tövbenin üç şartı vardır: günahı terk etmek, yaptığına pişman olmak ve tekrar yapmamaya azmetmek. Hak ihlali söz konusuysa hakkı iade etmek de gerekir. Kuran'da Allah'ın tövbekâr kullarını sevdiği bildirilir (Bakara 222). "Allah Ebu Bekir'e şu an tevbe etmiyor musun?" sorusu, tövbenin her an mümkün olduğunu gösterir.

Uhuvvet (Kardeşlik)

ukhuwwa

Uhuvvet, İslam kardeşliğini ifade eder. "Mü'minler ancak kardeştirler" ayeti (Hucurât 10), bu bağın ilahi temelini ortaya koyar. Kardeşlik; sevgi, yardımlaşma, nasihat, dua ve birbirinin haklarını gözetmeyi gerektirir. Hz. Peygamber Ensar ile Muhacirleri kardeş yaparak (muahât) uhuvvetin en güzel örneğini sergilemiştir.

Ümmet

ummah

Ümmet, ortak bir dine, lidere veya ataya bağlı topluluk anlamına gelir. İslam'da ümmet; Hz. Muhammed'in gönderildiği tüm Müslümanları kapsayan evrensel topluluktur. Kuran'da 64 kez geçen ümmet, sınır ve ırktan bağımsız İslam kardeşliğinin ifadesidir. Hz. Peygamber, Müslümanları tek vücut gibi hissetmeli buyurmuştur.

Vahiy

waḥy

Vahiy, Allah'ın peygamberlerine bildirdiği ilahî bilgidir. Kuran'da 78 kez geçen vahiy; Cebrail aracılığıyla, rüya yoluyla veya doğrudan kalbe ilham şeklinde gerçekleşir. Hz. Peygamber'e gelen vahiy Kuran ve sünneti oluşturur. Vahiy Hz. Muhammed ile son bulmuş, artık yeni peygamber gelmeyecektir.

Zekat

zakat

Zekat, nisap miktarına ulaşan mallın belirli bir bölümünün yoksullara verilmesi zorunluluğudur ve İslam'ın beş şartından biridir. Altın, gümüş, ticaret malları, hayvanlar ve tarım ürünleri zekâta tabidir. Altın ve gümüşte oran %2,5'tir. Zekat hem malı arındırır hem de toplumsal dayanışmayı pekiştirir. Kuran'da namazla birlikte 32 kez anılmıştır.