## Kul Hakkı Nedir? İslam dininde haklar genel olarak **Hukukullah (Allah Hakkı)** ve **Hukuk-ı İbad (Kul Hakkı)** olmak üzere ikiye ayrılır. Kul hakkı; bir insanın malına, canına, namusuna, şerefine, psikolojisine veya zamanına haksız yere tecavüz edilmesi, hakkının gasp edilmesidir. Allah-u Teâlâ kendi haklarını tövbe edildiğinde affedebileceğini bildirirken, **kul hakkını helalleşme şartına bağlamıştır**. Hak sahibi hakkını helal etmedikçe Allah kul hakkını affetmez. Peygamberimiz (s.a.v.) kıyamet gününde sevapları alınıp hak sahibine verilecek, sevabı kalmazsa hak sahibinin günahlarını yüklenecek kişiyi "Müflis (İflas etmiş kimse)" olarak tanımlamıştır (Müslim, Birr, 59). --- ## Kul Hakkı Türleri Nelerdir? 1. **Maddi Kul Hakları:** Hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet, kamu malını (tüyü bitmemiş yetim hakkı) gasp etme, borcu varken ödememe, işçinin alın terini vermeme. 2. **Manevi Kul Hakları:** Gıybet (dedikodu), iftira, alay etme, hakaret, rencide etme, insanların huzurunu bozma (gürültü vb.). 3. **Sosyal ve Kamusal Haklar:** Trafikte kural ihlali yapıp başkasının hakkına girmek, sırada öne geçmek, torpil yapmak. --- ## Kul Hakkı Nasıl Ödenir ve Nasıl Helalleşilir? Kul hakkından kurtulmanın yolları ihlalin türüne göre değişir: ### 1. Maddi Haklarda Ödeme - Hak sahibi hayatta ise alınan mal/para **aynen veya misliyle iade edilir** ve helallik istenir. - Hak sahibi vefat etmişse bu para onun **varislerine (mirasçılarına)** ödenmelidir. - Hak sahibi veya varisleri hiç bulunamıyorsa, o miktar hak sahibi adına **fakirlere sadaka verilmeli** ve Allah'a tövbe edilmelidir. ### 2. Manevi Haklarda Helalleşme - Gıybet veya hakaret edilen kişiye gidilip samimiyetle durumu anlatıp helallik istenmelidir. - Eğer kişiye durumu anlatmak daha büyük bir fitne veya kavgaya yol açacaksa; o kişi için bolca **dua edilmeli**, bağışlanması istenmeli ve onun iyiliğine sadaka verilmelidir. --- ##

Sıkça Sorulan Sorular

Ölen kişinin kul hakkı nasıl ödenir?

Ölen kişinin varisleri bulunup hak iade edilir. Varisler bulunamazsa o kişinin ruhuna hayır ve sadaka verilerek tövbe edilir.

Kamu (Devlet) hakkı kul hakkı mıdır?

Evet, kamu hakkı tüm milletin ortak hakkı olduğu için en ağır kul hakkı türüdür. Devlete vergi kaçırmak veya kamu malına zarar vermek 85 milyon insanın hakkına girmektir.

Helallik alırken yapılan hata detaylıca anlatılmalı mıdır?

Karşı tarafı daha çok üzecek veya arayı tamamen bozacak durumlarda genel bir dille "Üzerinde bir hakkım kaldıysa helal et" denilerek helalleşilebilir.