Gıybet Nedir? İslam'da Dedikodunun Hükmü ve Gıybet Kefareti

## Gıybet Nedir? Gıybet; bir din kardeşinin arkasından, duyduğunda hoşlanmayacağı kusurlarını, ayıplarını veya özelliklerini konuşmaktır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) gıybetin tanımını Sahabe-i Kiram'a şöyle yapmıştır: *- "Gıybet nedir bilir misiniz?"* - "Allah ve Resulü daha iyi bilir" dediler. *- "Kardeşini hoşlanmadığı şeyle anmandır"* buyurdu. - "Ya söylediğim şey kardeşimde varsa?" diye sorulunca: *- "Eğer söylediğin şey onda varsa gıybet etmiş olursun; yoksa ona iftira etmiş olursun!"* buyurmuştur (Müslim, Birr, 70). --- ## Kuran-ı Kerim'de Gıybet Ayeti (Hucurat Suresi 12) Rabbimiz Hucurat Suresi 12. Ayette gıybetin ne kadar çirkin ve iğrenç bir günah olduğunu şu sarsıcı benzetmeyle ifade etmiştir: > *"Birbirinizin gıybetini yapmayın. Sizden biri, ölmüş kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? Bak bundan tiksindiniz! Öyleyse Allah'tan korkun. Şüphesiz Allah tövbeleri çok kabul edendir, çok merhamet edendir."* --- ## Hangi Durumlar Gıybet Sayılmaz? (Caiz Olan Durumlar) İslam fıkhında kamu yararı ve mazlumun korunması için şu 4 durumda konuşmak gıybet sayılmaz: 1. **Zulme Uğrayanın Şikayeti:** Haksızlığa uğrayan kişinin kadıya (hakime) veya yetkiliye zalimi şikayet etmesi. 2. **Fetva Almak:** "Falan kişi bana şöyle davrandı, dini hükmü nedir?" diye müftüye sormak. 3. **Kötülükten Vazgeçirmek:** Bir kişinin açıktan işlediği günahlara karşı toplumun zarar görmemesi için uyarılması. 4. **İstişare ve Evlilik:** Evlilik veya ortaklık öncesinde sorulan kişinin karakteri hakkında doğru bilgi vermek. --- ## Gıybet Kefareti ve Tövbesi Nasıl Yapılır? Gıybet eden bir kimse hem **Allah hakkını** hem de **kul hakkını** ihlal etmiş olur. 1. **Pişmanlık ve Tövbe:** Önce yapılan çirkin amelden dolayı Allah'a içtenlikle tövbe edilmelidir. 2. **Helalleşme:** Gıybeti yapılan kişiye gidilip helallik istenmelidir. 3. **Dua ve İstiğfar:** Eğer kişiye söylenmesi fitne çıkaracaksa; gıybet yapılan meclislerde o kişinin iyilikleri anlatılmalı ve *"Allah'ım beni de onu da bağışla"* diye dua edilmelidir. --- ##

Sıkça Sorulan Sorular

Gıybet dinleyen de günaha ortak olur mu?

Evet, gıybete sessiz kalmak veya onaylayarak dinlemek de günaha ortak olmaktır. Müslüman gıybet yapılan yeri terk etmeli veya konuyu değiştirmelidir.

Yalan haber yaymak gıybet midir?

Gerçek olmayan bir şeyi birinin arkasından konuşmak gıybetten daha ağır bir günah olan "İftira"dır.